“სტრასბური პირდაპირ ამბობს, წინასწარი პატიმრობა მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში გამოიყენეთო”
“კურიერის” ინფორმაციით, ირაკლი ოქრუაშვილის დაპატიმრების საქმეში მხოლოდ პოლიციელებისა და სპეცრაზმელების ჩვენებებია და სამართალდამცავი სისტემა მხოლოდ ამას დაეყრდნო. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ჩვენებები იდენტურია.
რას ნიშნავს ეს, არიან თუ არა ირაკლი ოქრუაშვილი და სხვა დაპატიმრებულები პოლიტპატიმრები, რას ელოდება სააპელაციო სასამართლოსგან? – ამ და სხვა საკითხებზე “ახალ თაობასთან” ინტერვიუში ყოფილი სახალხო დამცველი უჩა ნანუაშვილი საუბრობს.
– ბატონო უჩა, არიან თუ არა ირაკლი ოქრუაშვილი და სხვა დაპატიმრებულები პოლიტპატიმრები?
– ყველა კონკრეტული საქმე ცალ-ცალკე, ინდივიდუალურად უნდა იყოს შესწავლილი და შეფასებული და ყველა შემთხვევაში შესაბამისი გადაწყვეტილება უნდა იყოს მიღებული. ის, რომ ოქრუაშვილის შემთხვევაში ძალიან ბევრი კითხვის ნიშანია. თუნდაც ის, როდის დაიწყო მის წინააღმდეგ გამოძიება და ჩვენებები. ეს მოხდა 23 ივლისს, მაშინ, როდესაც 20 ივნისის მოვლენებიდან გასულია 1 თვეზე მეტი და არც ერთი პოლიციელისთვის არ ჩამოურთმევიათ ჩვენება საგამოძიებო ორგანოებს. ეს არა მხოლოდ კითხვებს აღძრავს, არამედ შეიძლება ითქვას, რომ პირდაპირ ნათელია. კითხვა ჩნდება იმაზეც, რატომ მოხდა ამ საქმის წარმართვა დაგვიანებით.
– რატომ?
– სავარაუდოდ, სწორედ “რუსთავი 2”-ის საქმეს უკავშირდება და ამ თემაზე ირაკლი ოქრუაშვილის განცხადებებს. მით უმეტეს, რომ ირაკლი ოქრუაშვილი წასული იყო საქართველოდან და მან განაცხადა საქართველოში ჩამოსვლის შესახებ. უფრო მეტიც, მას გაცხადებული ჰქონდა წინასწარ საქართველოდან გამგზავრების თაობაზე. თუ კითხვები არსებობდა მისი მისამართით სამართალდამცავი უწყებების მხრიდან, დაეკითხათ.
ანუ, არსებობს სერიოზული კითხვის ნიშნები, რომელზეც რეალურად არანაირი პასუხი არ არის და პირიქით, უფრო მეტად ამყარებს ნეიტრალური მოქალაქის აზრს იმასთან დაკავშირებით, რომ საქმე გვაქვს შერჩევითი სამართლის მიმართულებით და ფაქტობრივად მის მიმართ შერჩევითი სამართალი ხორციელდება.
თუნდაც მის მიმართ გამოყენებული აღკვეთის ღონისძიების სახე შერჩევითი სამართალია, მაშინ როდესაც დავინახეთ, რომ სხვა შემთხვევაში, სხვა პოლიტიკური ლიდერის მიმართ სხვა ღონისძიება იყო გამოყენებული სამაჯურის სახით. მაშინ, როცა ოქრუაშვილის მიმართ პატიმრობა გამოიყენეს, როცა არ გვინახავს რაიმე ისეთი კადრი, რომელიც პირდაპირ მეტყველებდა, რომ ის რამე არეულობაში მონაწილეობდა და რაიმე ძალადობრივ მოქმედებაზე კადრი არ ყოფილა გავრცელებული.
– “კურიერმა” გაავრცელა ინფორმაცია, რომლითაც ირკვევა, რომ სამართალდამცავი უწყებები დაეყრდნენ მხოლოდ პოლიციელებისა და სპეცრაზმელების ჩვენებებს, რომლებიც იდენტურია. ძველი პრაქტიკა ხომ არ გახსენდებათ, რაზეც მაშინდელი ოპოზიცია საყვედურობდა ხოლმე ხელისუფლებას?
– სამწუხაროდ, ეს ასეა და ერთი ერთზე ემთხვევა ეს ყველაფერი, როდესაც მხოლოდ პოლიციელების და სპეცრაზმელების ჩვენებებია საქმეში და როცა არ ხდება საქმის შესწავლა, არ ხდება ინფორმაციის გადამოწმება. იგივე ნეიტრალური მოწმეები არ ფიგურირებს საქმეში, არ არსებობს ვიდეოჩანაწერები ან სხვა მტკიცებულებები და მხოლოდ და მხოლოდ პოლიციელთა ჩვენებებს დაეყრდნო სასამართლო. მით უმეტეს, იმ ფონზე, რა სისტემაც არის შექმნილი ქვეყანაში და ამ თემაზე ჩვენ ადრეც არაერთხელ გვისაუბრია.
ეს ყველაფერი კიდევ ერთი დამატებითი არგუმენტია იმასთან დაკავშირებით, რომ რეალურად აქ საქმე სხვა რამესთან გვაქვს. აქვე ისევ იმ თემას დავუბრუნდები, თუ რატომ უნდა დაეკითხათ პოლიციელები დაგვიანებით ამ საქმეზე? იგივე სხვა ლიდერების მიმართ მაშინვე განხორციელდა გარკვეული საგამოძიებო ქმედებები. რატომ არ მოხდა მაშინვე იგივე ოქრუაშვილის დაკითხვა? მით უმეტეს, მას ჰქონდა ეს მიმართვა გაკეთებული საგამოძიებო ორგანოების მისამართით საქართველოდან გამგზავრების წინ.
არაფერი არ მომხდარა მაშინ, იგივე საქართველოდან წასვლის მხრივ მისთვის ხელი შეეშალათ. ხომ შეიძლებოდა საერთოდ არ ჩამოსულიყო საქართველოში? თუ კითხვები არსებობდა მისი მისამართით გამოძიების მხრიდან, მაშინ რატომ არ შეუშალა ამაში ხელი. ეს აჩენს ეჭვს, რომ შესაძლოა ისინი საერთოდ არ ფიქრობდნენ საგამოძიებო მოქმედებების განხორციელებას.
– სააპელაციო სასამართლოსგან რა მოლოდინი გაქვთ? დატოვებს პატიმრობაში?
– სააპელაციო სასამართლოსგან არანაირი მოლოდინი არ მაქვს. იმიტომ, რომ ეს პრაქტიკა, სამწუხაროდ, წლებია გრძელდება. მე არანაირი იმედი არ მაქვს იმის, რომ სასამართლო რაიმე დამოუკიდებელ გადაწყვეტილებას მიიღებს. ზოგადად ეს პროცესი აქ რომ არ დამთავრდება, ვიცი. იმიტომ, რომ ეს საქმე თეთრი ძაფით არის ნაკერი. ისევე, როგორც სხვა არაერთი დაკავებულების საქმე. მით უმეტეს, როდესაც საუბარია წინასწარ დაკავებაზე.
არსებობს ევროსასამართლოს რამდენიმე გადაწყვეტილება, სადაც სტრასბურის სასამართლო პირდაპირ ამბობს, რომ წინასწარი პატიმრობის გამოყენება, როგორც აღკვეთი ღონისძიების სახე, უნდა იყოს ძალიან იშვიათად, მხოლოდ განსაკუთრებულ საქმეებზე უნდა იყოს გამოყენებული. ჩვენთან კი ყველა შემთხვევაზე მისი გამოყენება ხდება ფაქტობრივად. ახლა დავინახეთ, რომ 20-მდე ადამიანია დაკავებული და ფაქტობრივად ყველას წინასწარი პატიმრობა მიესაჯა. ეს სწორედ ამ სტანდარტის დარღვევაა.
ამაზე იყო საუბარი მერაბიშვილის საქმეზეც სტრასბურის მხრიდან და მანამდეც არაერთ საქმეზე იყო საუბარი, რომ წინასწარი პატიმრობის გამოყენება გამონაკლისს შემთხვევებში უნდა იყოს გამოყენებული. ჩვენთან კი ამის აქტიურად გამოყენება ხდება.
– თქვით, რომ ეს საქმე აქ არ დამთავრდება. მხედველობაში ის გქონდათ, რომ სტრასბურამდე წავა ეს საქმე და ამის მოლოდინი გაქვთ?
– არა, მე ვფიქრობ, რომ მანამდეც მოხდება კონკრეტული შედეგის მიღწევა, მაგრამ თუ საქმე სტრასბურამდე წავიდა, მაშინ, რა თქმა უნდა, ამ საქმეს სერიოზული საფუძველი აქვს იმაზე, რომ რეალურად პრეცედენტი შექმნას ქვეყნის იმ სამართალდამცავი სისტემის ქმედებების წინააღმდეგ, რომლითაც სამართალდამცავი სისტემა სცდება კანონის ჩარჩოებს.
ჩვენ აქ ვსაუბრობთ იმაზე, რომ პოლიტიკური ნიშნით ხდება ადამიანების დევნა სავარაუდოდ.
ამ საქმეებმა ასეთი ეჭვები კიდევ უფრო მეტად გააჩინა.
იაგო ნაცვლიშვილი, ახალი თაობა