რატომ არ შეიცვალა პანკისის ხეობის მიმართ დამოკიდებულება, როგორ იყენებენ პანკისის სტიგმას ხელისუფლებაში, რა კავშირი აქვს თემირლან მაჩალიკაშვილის საქმეს პოლიტიკურ კრიზისთან და რისთვის შეიქმნა დღევანდელ პოლიტიკურ სივრცეში პანკისისგან “განტევების ვაცი” – ამაზე “ახალ თაობასთან” პანკისის მკვიდრი მუსა პანკისელი, იგივე მურაზი გოდერძიშვილი საუბრობს.
– ერთი წელზე მეტი გავიდა თემირლანის გარდაცვალებიდან, თუმცა პასუხისგებაში ამ დრომდე არავინ მიცემულა და მაჩალიკაშვილების პროტესტიც გრძელდება. თუკი პარლამენტში თემირლანის საქმეზე საგამოძიებო კომისია შეიქმნება, ეს შეწყვეტს პროტესტის ტალღას?
– პარლამენტში თემირლანის საქმეზე საგამოძიებო კომისიის შექმნა იქნებოდა სწორი გადაწყვეტილება. ამ შემთხვევაში, ამ საქმეზე სპეკულაციების შესაძლებლობა შემცირდება და საზოგადოება უკეთ დაინახავს იმ პრობლემებს, რაც საქმეში არსებობს. საგამოძიებო კომისია პროტესტს ვერ შეწყვეტს, მაგრამ ეს იქნებოდა სწორი ნაბიჯი ხელისუფლების მხრიდან. კითხვები, რომლებიც თემირლანის საქმეს უკავშირდება, აქვს როგორც თემირლანის ოჯახს, ასევე საზოგადოებასაც, ამიტომ მნიშვნელოვანია, პარლამენტმა გამოიყენოს მის ხელთ არსებული შესაძლებლობები და განიხილოს, შეისწავლოს ეს საქმე.
– “პანკისობა 2018” ჩაიშალა, რადგან აქცია მოეწყო მაჩალიკაშვილის ოჯახის მიერ და ადგილობრივებმაც პროტესტის ნიშნად უარი თქვეს ღონისძიებაში მონაწილეობაზე. როგორ შეიძლება აისხსნას ეს გულგრილობა, რომ შვილმოკლული მამა ითხოვს, მისი მწუხარების გამო, სადღესასწაულო ღონისძიება არ გაიმართოს, ხელისუფლება კი მას ანგარიშს არ უწევს?
– ასე არ ვიტყოდი, რომ შვილმკვდარი მამა თავისი მწუხარების გამო ითხოვდა სადღესასწაულო ღონისძიების არჩატარებას. თემირლანის ოჯახის პროტესტი იყო სასოწარკვეთილებით გამოწვეული. ვახა დღესასწაულების არჩატარებას კი არ სთხოვდა სახელმწიფოს, არამედ სახელმწიფო შუაღამეს სოფლის განაპირას მდგარ სახლს რომ მოადგა, მძინარე ხალხი რომ წამოყარა, 19 წლის ბიჭს საწოლში ტყვია რომ დაახალა და მამას ერთადერთი ვაჟი რომ მოუკლა, ვახა ითხოვდა პასუხს კითხვაზე – რატომ? ოღონდ ისეთ პასუხს კი არა, მძაფრსიუჟეტიანი გადაცემები რომ შექმნეს და ტელევიზიით გაუშვეს, ან ძალით შეკოწიწებული, აბსურდული არგუმენტები, არამედ მყარი და უტყუარი, დასაბუთება იმისა, რომ იმ ღამეს აუცილებელი და გარდაუვალი იყო თემირლანის წინააღმდეგ ამ ტიპის ძალის გამოყენება და შემდგომ ასევე მყარი მტკიცებულებები თემირლანის ბრალეულობაზე.
ვახა ამ მოთხოვნით რუსთაველის გამზირზე იდგა და სრულიად სამართლიანად ითხოვდა პასუხებს კითხვებზე. ხელისუფლების პასუხი კი აღმოჩნდა ვახას სრული იგნორი და პანკისში დღესასწაულის გამართვა. ვახა სწორედ ამ კონტექსტმა გააღიზიანა, თორემ პანკისობის ჩატარება-არჩატარებით თემირლანის საქმეზე არაფერი იცვლება.
– პანკისობა არის სახალხო დღესასწაული და ბევრი ადგილობრივისთვის მნიშვნელოვანი იყო მისი გამართვა თუნდაც იმ მხრივ, რომ სხვადასხვა პროექტების პრეზენტაციას გეგმავდნენ. რაღაც მხრივ სხვისი უფლებები ხომ არ შეილახა ამ პროტესტით?
– და ვინ არის ამ შექმნილ ვითარებაზე პასუხისმგებელი?! შვილმოკლულ მამას, რომლის უფლებები ილახება ყოველდღე, რომლის შვილის ყველაზე დიდი უფლება, სიცოცხლის უფლება იქნა წართმეული, მოვთხოვოთ პასუხი შექმნილ ვითარებაზე?!
კი ბატონო, სავარაუდოდ, შეილახა იმ დღეს ადამიანთა ნაწილის ინტერესებიც, უფლებებიც, მაგრამ ეს იყო პასუხი იმ დიდ უსამართლობაზე, სადაც ერთი ადამიანი მარტო და უსუსური აღმოჩნდა სახელმწიფოს რეპრესიული რეჟიმის წინაშე.
აქ მოქალაქეებმა საკუთარ უფლებებზე კი არ დაიწყეს საუბარი, არამედ ამ ადამიანს სოლიდარობა გამოუცხადეს და სახლში წავიდნენ. იმ ვითარებაში ყველაზე სწორი გადაწყვეტილება მიიღეს.
– დედაქალაქის მერმა ზაზა სარალიძის თხოვნა საახალწლო ნაძვის ხის ადგილმდებარეობის შეცვლასთან დაკავშირებით დააკმაყოფილა და პარლამენტის შენობის მიმდებარე ტერიტორიის ნაცვლად, რესპუბლიკის მოედანზე დადგა. ხომ არ ანსხვავებს ხელისუფლება ზაზა სარალიძისა და მალხაზ მაჩალიკაშილის ტრაგედიებს?
– აღნიშნული შემთხვევებშიც და ზოგადად მამების ამ საპროტესტო პროცესის მანძილზეც, თვალშისაცემია ვახას და ზაზას მიმართ განსხვავებული დამოკიდებულება და აღიარება. აქ ერთის მხრივ საქმის შინაარსია განსხვავებული. ზაზა კონკრეტული ადამიანების დასჯას ითხოვს, ვახა – სახელმწიფოსგან დანაშაულის აღიარებას.
მართალია, ორივე საქმე უმძიმესია იმ მხრივ, რომ ახალგაზრდა ბიჭების სიცოცხლე შეეწირა, თუმცა თემირლანის საქმე პოლიტიკურად ბევრად მძიმეა და ეს საქმე პირდაპირ უკავშირდება პანკისის მიმართ სახელმწიფო პოლიტიკას, რაც თავის მხრივ მრავალშრიანი და ჩახლართულია. ასევე, მრავალი პოლიტიკური ინტერესი იკვეთება პანკისში, ამიტომ ვახას ბრძოლა ბევრს არ სიამოვნებს, თემირლანის საქმემ შეიძლება ბევრი სხვა პრობლემა ამოიტანოს ზედაპირზე.
– დუისში ჩატარებულმა სპეცოპერაციამ და მისმა შედეგებმა ერთგვარი უნდობლობა გააჩინა პანკისის მაცხოვრებლებში ხელისუფლებას მიმართ, თუ ეს მანამდეც არსებობდა?
– პანკისის მიმართ არც ერთ ხელისუფლებას არ ჰქონია ნდობაზე დაფუძნებული დამოკიდებულება. სახელმწიფო პოლიტიკა პანკისის მიმართ ყოველთვის იყო რეპრესიული. “ოცნების” ხელისუფლების მმართველობის დასაწყისში დადებითი პროცესები იყო იმ მხრივ, რომ რამდენიმე მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურული პროექტი განხორციელდა ხეობაში და მოსახლეობა ამით ძალიან კმაყოფილიც იყო. თუმცა, პანკისის მთავარი პრობლემა სხვა რამეა. სამწუხაროდ, ჩვენს პოლიტიკურ სივრცეში პანკისისგან შეიქმნა “განტევების ვაცი”. როცა პოლიტიკური კრიზისია, პანკისს შეიძლება ხელები შევაწმინდოთ და ასე მოხდა გაბრიელ სალოსის ქუჩაზე მომხდარი სპეცოპერაციის შემდეგ, იმ საერთაშორისო დონის სკანდალის გადაფარვა პანკისის სპეცოპერაციით.
– თქვენ თქვით, რომ პანკისის მიმართ არცერთ ხელისუფლებას არ ჰქონია ნდობაზე დაფუძნებული დამოკიდებულება. ისევ იმ სტიგმას გულისხმობთ, რაც არსებობდა პანკისის მიმართ?
– მგონია, რომ პანკისის პრობლემა უფრო დიდია, ვიდრე სტიგმა, ის, რომ პანკისი მუდმივად აქტუალურია მედიასივრცეში, მიზანმიმართული პოლიტიკის ნაწილი მგონია. ძალიან საინტერესო კვლევა ჩატარდა ხეობაში “უსაფრთხოების მზერის ქვეშ” და აქ საუბარია იმაზე, რომ პანკისის, როგორც პოლიტიკური მოცემულობის ჩამოყალიბება განაპირობა სახელმწიფო, რეგიონალურმა და საერთაშორისო ფაქტორებმა. ძალიან მნიშვნელოვანი კვლევაა და პანკისის საკითხს სულ სხვა კურსით ხსნის, ვიდრე აქამდე ვართ მიჩვეულნი.
90-იანი წლებიდან პანკისში ხან კრიმინალის პრობლემა იყო, ხან ნარკოტიკების ბაზარი და ახლა ტერორიზმის ბუდე გახდაო. როგორ ხდება ისე, რომ ყველა საერთაშორისო დონის გამოწვევა პანკისში იყრის თავს და თავად პანკისში რომ გაიაროთ, საფრთხის მინიმალური შეგრძნება არ გიჩნდებათ.
ჩვენი მთავარი პრობლემა არის სწორედ ამ სახელებისგან თავის დაღწევა. პანკისელებს რომ ჰკითხოთ, ეს თითოეული მათგანის ოცნებაა, მაგრამ ვერ ვახერხებთ. რატომ? პანკისის ტურიზმის ხელშეწყობისთვის რა იქნებოდა ყველაზე კარგი გამოსავალი?! ის ხომ არა, რომ თემირლანის უდანაშაულობა დამტკიცებულიყო და ტერორიზმთან კავშირის კლიშე მოხსნილიყო, მაგრამ არა, ერთის მხრივ ეს ნაწილი ბუნდოვანი რჩება, მაგრამ მეორეს მხრივ საოჯახო სასტუმროს ვხსნით, საოჯახო სასტუმრო კარგია, მაგრამ გამოსავალი სხვაგანაა.
– ხელისუფლების მიმართ ამ უნდობლობის მიუხედავად, ” ოცნების” მხარდაჭერილმა კანდიდატმა სალომე ზურაბიშვილმა პანკისის ხეობაში ყველა საარჩევნო უბანი მოიგო. ეს რითი შეიძლება აიხსნას?
– ზოგადად, პანკისელები სახელისუფლებო კანდიდატს უჭერდნენ ხოლმე მხარს ყველა არჩევნებში, თუმცა ამ არჩევნებში მაღალი იყო პროტესტის განცდა, კრიტიკულად განწყობილი უმრავლესობა არჩევნებზე არ მივიდა.
– ხელისუფლებამ თემირლან მაჩალიკაშვილი რომ დაზარალებულად გამოაცხადოს, ეს რამდენად დადებითად აისახებოდა იმ საპროტესტო მუხტზე, რაც დღეს არსებობს?
– ჩვენთვის მნიშვნელოვანია არა კონკრეტულად თემირლანის დაზარალებულად გამოცხადება, არამედ თემირლანის საქმეზე სიმართლის დადგენა. საჭიროა ამ საქმის გამოძიება და ტყუილ-მართალის დადგენა. თემირლანის დაზარალებულად გამოცხადება იქნება ხელისუფლების მხრიდან წინ გადადგმული ნაბიჯი, თუმცა ეს ვერ ამოწურავს საკითხს.
– ხეობის მაცხოვრებლებს თუ გაქვთ ხოლმე შეხვედრა ხელისუფლების წარმომადგენლობასთან და თუ მოაქვს ამას შედეგი?
– მიმაჩნია, რომ დახურულ კარს მიღმა პანკისელები არ უნდა ხვდებოდნენ ხელისუფლებას და არც ცალ-ცალკე ჯგუფებად არ უნდა ხვდებოდნენ. ხელისუფლების წარმომადგენელი თუ ამოვა ხეობაში, შეხვედრა უნდა იყოს ღია და შედგეს მოსახლეობასთან და იქ ვისაც მოუნდება, ის მივა მიუხედავად მისი რელიგიური განწყობებისა.
დღეს, სამწუხაროდ, პანკისში პრივილეგიაა ხელისუფლების წარმომადგენლებთან შეხვედრაზე დასწრება და ეს არასწორი მიდგომა მგონია.
ლელა მდივანი, „ახალი თაობა“