ზოგადი განათლების სისტემაში მიმდინარე რეფორმის ფარგლებში “ახალი სკოლის” მოდელირება დაინერგება. ეროვნული გამოცდების ახალი მოდელის მიხედვით, 2020 წლიდან იცვლება ეროვნული გამოცდებზე ჩასაბარებელი აუცილებელი საგნების რაოდენობა. პროექტის მიხედვით, ეროვნულ გამოცდებზე ზოგადი უნარების გამოცდა სავალდებულო აღარ იქნება. განათლების სამინისტროს ოფიციალური ინფორმაციით, “ერთიანი ეროვნული გამოცდების ფორმატში ცვლილებები არ იგეგმება”, თუმცა, აქვე აღნიშნავენ, რომ 2020 წლიდან უმაღლესი სასწავლებლები მისაღები ქულების ბარიერს თვითონ დააწესებენ.
რატომ გახდა საჭირო გამოცდების გაუქმება, რა შედეგი ექნება განათლების სისტემისთვის აღნიშნულ ცვლილებებს, დაიკლებს თუ არა კორუფციის დონე ახალი მოდელის დანერგვის შემდეგ და რა კავშირი აქვს პოლიტიკას განათლების სისტემასთან? – ამაზე ვრცლად “ახალ თაობასთან” ექსპერტი განათლების საკითხებში სიმონ ჯანაშია საუბრობს.
– ბატონო სიმონ, რამდენად მისაღებია მინისტრის არგუმენტი საგამოცდო სისტემასთან დაკავშირებით, რომ “სკოლაში ბოლო დღემდე ბავშვი უნდა ეუფლებოდეს სასკოლო ცოდნას და არ უნდა იყოს ორიენტირებული გამოცდებზე”? სწორი ნაბიჯია საატესტატო გამოცდების გაუქმება?
– საატესტატო გამოცდები ნამდვილად უშლის ხელს იმას, რომ სკოლაში მოსწავლეები ივითარებენ იმ უნარებსა და ღირებულებებს, რაც ეროვნული სასწავლო გეგმით არის დადგენილი. იმის ნაცვლად, რომ მოსწავლეებმა მაღალი კომპეტენციები განავითარონ, ისინი ბოლო 2 წლის განმავლობაში, მე-11 და მე-12 კლასებში, არიან რაღაცების დამახსოვრებით დაკავებული, რაც არის მისაღები რაიმეს შესასწავლად. ეს იყო პრობლემა. ამის გარდა, კარგი სკოლები, კერძო სკოლების ნაწილი, უარს ამბობდა პროგრამების განვითარებაზე, იმიტომ რომ ამბობდნენ, რომ დაკვეთა მათ ჰქონდათ მშობლებისგან, რომ მათ შვილებს უნდოდათ, წარმატებით ჩაებარებინათ გამოცდები და არა ის, რომ დრო დახარჯულიყო მათ მრავალმხრივ განვითარებაზე. ამიტომ ნამდვილად სწორი იყო გამოსაშვები გამოცდების გაუქმება. სხვა საკითხია, რა მოჰყვება ამას, რასაც ეს უშლიდა ხელს, ის განვითარდება თუ არა, სახელმწიფო რას გააკეთებს იმისთვის, რომ დაჩქარდეს განვითარების პროცესი.
– საპარლამენტო უმრავლესობის წევრი ნუკრი ქანთარია პარლამენტში ინიციატივით გამოვიდა, რომ შემოიღონ ოქროს ატესტატი და ამ ატესტატის მქონე მოსწავლეს საშუალება ჰქონდეს, ნებისმიერ უნივერსიტეტში უფასოდ ჩააბაროს. ეს რამდენად გამართლებული იქნება?
– გააჩნია, რა იგულისხმება ამ ატესტატში და როგორ უნდა აიღოს მოსწავლემ. თუ აქ იგულისხმება ის, რომ როგორც საბჭოთა კავშირის დროს იყვნენ ოქროს მედალოსნები, რომლებიც უმაღლესში აბარებდნენ, მაშინ უნდა გავიხსენოთ ის, რაც ხდებოდა საბჭოთა სკოლებში. მას სთავაზობდნენ რაღაც სარგებლის მიცემას ამ პროცესში, კორუფციის თვალსაზრისით ან სხვა. შეზღუდული იყო რაოდენობა. ეს იქიდან გამომდინარე იზღუდება, რამდენი ადგილიც არის უმაღლესში. იზღუდება იმ ხალხის რაოდენობა, ვისაც შეუძლია, აიღოს ატესტატი და ეს იწვევს იმას, რომ სკოლებში იწყება კონკურენცია მოსწავლეებს შორის, რაც ხელს უშლის თანამშრომლობას. თანამშრომლობა კი აუცილებელია ბავშვების განვითარებისთვის, რომ შემდგომ მონაწილეობა მიიღონ სხვადასხვა პროექტში და ა.შ. ასე რომ, ასე მარტივი არ არის. ოქროს მედალი ახლაც არსებობს. რაღაც ახლის გამოგონება არ არის საჭირო. უბრალოდ, ამ მედალს არ აქვს სიმბოლურის გარდა, არანაირი ფუნქცია და სწორიც არის. სხვა საკითხია, უნივერსიტეტები დააწესებენ თუ არა რაიმე კრიტერიუმებს. თუ მე მაინტერესებს, მოსწავლე არის თუ არა წარჩინებულთა შორის, ამ შემთხვევაში სხვაგვარად შეიძლება, ეს პროცესი წარიმართოს.
– უნარების გამოცდების შექმნა რამდენად მნიშვნელოვანი საგანმანათლებლო სისტემისთვის და როგორ გგონიათ, რატომ გახდა საჭირო მისი გაუქმება?
– სავალდებულო 3 გამოცდიდან: უცხო ენა, უნარები ან ქართული, არაფერს არ წყვეტს. ეს არის, უბრალოდ, შედეგი. კარგი იქნება, რომ შეჯიბრება გაიმართოს რაც შეიძლება ნაკლები გამოცდის ფარგლებში. ამიტომ ზოგადად სავალდებულო რომ აღარ არის, რომ ოთხი ან სამი ჩააბარონ, ეს სიახლე უკეთესობისკენ გადადგმული ნაბიჯია, მაგრამ არ არის საკმარისი, იმიტომ რომ 3 გამოცდაც კი, რომლებიც არის სავალდებულო, ჩვენ გამოვცადეთ უკვე. 10 წლის წინ ზუსტად ეგ სისტემა იყო, როდესაც სავალდებულო გამოცდებს აბარებდა აბიტურიენტი, მაშინაც ხელს უშლიდა ეს გამოცდები სკოლებს, იმიტომ რომ მაშინაც ბოლო კლასი, ფაქტობრივად, ამას ეთმობოდა, რომ გამოცდებისთვის მომზადებულიყვნენ მოსწავლეები. უნარები თავისთავად არაფერს არ ამოწმებს, არც იმას ამოწმებს, თუ მოსწავლემ რა გააკეთა სკოლაში სწავლის განმავლობაში და არც იმას ამოწმებს, ეს აბიტურიენტი მზად არის თუ არა უნივერსიტეტისთვის. ეს, უბრალოდ, აჩვენებს იმას, ამ ტესტზე ვის უფრო მაღალი ქულა აქვს და ამ შეჯიბრებაში ვინ იმარჯვებს იმ კონკრეტულ დღეს. სხვა დღეს რომ ჩააბაროს ამ ადამიანმა, შეიძლება, სხვა ქულაც მიიღოს.
– მინისტრმა განაცხადა, რომ, დღეის მდგომარეობით, აბსოლუტურ კორუფციაში ვიმყოფებით, რადგან “ჩრდილოვან განათლებაში მიედინება ასობით მილიონი ლარი”. განათლების ახალი რეფორმა კორუფციის რისკებს შეამცირებს?
– რეპეტიტორობა არის კორუფციული სისტემა და რეპეტიტორობა გაიზარდა მაშინ, როდესაც გაიზარდა გამოცდების სავალდებულო რაოდენობა. ჯერ გაიზარდა მისაღებ გამოცდებზე 2009 წელს, გახდა 4 სავალდებულო და მერე 2010 წელს დაემატა კიდევ 8 გამოცდა. ამ გამოცდების შემცირება კი შეამცირებს პირდაპირ მოთხოვნას რეპეტიტორებზე, თუმცა არ ამცირებს დაბალ კლასებში მოთხოვნას რეპეტიტორებზე, იქ, სადაც ხარისხის პრობლემის გამო მიდიან რეპეტიტორებთან და არა იმის გამო, რომ შეჯიბრებაში იღებენ მონაწილეობას. ეს პრობლემები რჩება, მაგრამ კორუფციას შეამცირებს.
– რაც შეეხება ზუგდიდის მე-6 საჯარო სკოლის დირექტორ ია კერზაიას გარდაცვალებას, თქვენი აზრით, დგას ამის გამო მინისტრის გადადგომის აუცილებლობა?
– გადადგება თუ არ გადადგება, ეს არ არის პრიორიტეტული, თუმცა პასუხისმგებლობა ნებისმიერ შემთხვევაში ეკისრება იმაზე, რაც მოხდა. ვისაც უმუშავია სამინისტროში ან სკოლაში, არ უკვირს სამინისტროს პოლიტიკური ზეწოლა არჩევნების წინ. მე როდესაც ვმუშაობდი სამინისტროში, მაშინ სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურიც კი იყო ხოლმე ჩარეული ასეთ საკითხებში და მე მქონია მინისტრებთან საუბარი, რომლებიც ამბობდნენ, რომ რა ვქნათ ჩვენ, ვერაფერს ვერ ვიზამთ, ამას აკონტროლებენ უშიშროების სამსახურებიო. ასე რომ, ეს პრობლემა არსებობს და აღარ სჭირდება საზოგადოების ზეწოლა იმისთვის, რომ სისტემა გათავისუფლდეს ასეთი ნაბიჯებისგან. ფაქტი ის, არის, რომ სამეურვეო საბჭოს მოსთხოვეს დირექტორის გათავისუფლება და სამეურვეო საბჭო არ დათანხმდა. სხვა საკითხია, ამის შემდეგ კიდევ ერთხელ მოითხოვა მისი გათავისუფლება თუ არა.
ლელა მდივანი; „ახალი თაობა“