7 ნოემბრიდან გაზეთ ”ახალ თაობასთან” ერთად გაიყიდება გაბრიელ ტანიეს ბესტსელერად ქცეული რომანი ”ქანაანის შვილები”. გთავაზობთ ინტერვიუს მწერალთან.
_ რამდენიმე თვის წინ „ინტელექტმა“ გამოსცა თქვენი სადებიუტო რომანი „ქანაანის შვილები“, რომელიც მოკლე ხანში ბესტსელერად იქცა. ელოდით წიგნის ამგვარ პოპულარობას? როგორ წარუდგენთ თავს მკითხველს, რომელმაც ჯერ კიდევ არ იცის, ვინ დგას გაბრიელ ტანიეს ფსევდონიმის უკან?
_ რა თქმა უნდა, არ ველოდი, ვინმე საერთოდ ელოდება წინასწარ რამეს? ბოლო წუთამდე მრცხვენოდა, ჩემს რედაქტორს სულ ვეუბნებოდი, იქნებ თავი შევიკავოთ გამოცემისგან-მეთქი. ერთი წამითაც კი არ ველოდი ამ ყველაფერს. გაბრიელ ტანიეს უკან კი დგას გაბრიელ ტანიე.
_ ჩვენ გარშემო იშვიათია სასულიერო პირი, რომელიც მხატვრულ ნაწარმოებებს ქმნის. თქვენ როდის გაგიჩნდათ რომანის დაწერის სურვილი?
_ სურვილი სულ მქონდა, ადრეც – ბავშვობაში. ისეთი ბავშვობა მაქვს გამოვლილი, რამე გატაცება თუ მქონდა, ამის თქმაც არ შეიძლებოდა. ქუჩაში, ჩემს თანატოლებთან როგორ უნდა მეთქვა, რომ წიგნს ვკითუხლობდი?! ახლა ვხვდები, ქუჩურ მიდგომას რამდენი ნიჭი და ტალანტი აქვს ჩაკლული ჩვენში. განსხვავებული აზროვნების მქონე ადამიანს გამუდმებით ამცირებდნენ. მეც ბევრი რამ დამაკარგვინა ამ დამოკიდებულებამ. ერთი კონფორმისტი ბიჭი ვიყავი, კითხვასა და ხატვას როგორ ვახსენებდი?! წერაზე ხომ ლაპარაკიც ზედმეტია… თუ რამეს დავწერდი, მაშინვე საჩქაროდ ვწვავდი ხოლმე, ვინმეს რომ არ წაეკითხა.
მერე ნელ-ნელა დაგროვდა ეს ყველაფერი და საბოლოოდ ისევ წიგნამდე მივედი. გარდატეხა დათო ტურაშვილის წიგნებმა მოახდინა. მის წიგნებს რომ ვკითხულობდი, თითქოს ფურცლები მეუბნებოდნენ, – მიდი, მიდი, დაწერეო…
_ მწერლის შემოქმედებითი ლაბორატორია განსაკუთრებით აინტერესებს მკითხველს. თქვენს შემთხვევაში როგორია წერის პროცესი, რამე განსაკუთრებული პირობები თუ გჭირდებათ ტექსტზე სამუშაოდ?
_ რომანის წერა სოფელ არგვეთაში დავიწყე. შემდეგ იყო ათათურქის აეროპორტი – მწერლისთვის გენიალური ლაბორატორიაა იატაკზე ჯდომა მე-18-დან 21-ე გეითებს შორის. ერთხელ ნეაპოლში მივფრინავდი, გადაიდო ფრენა და 12 საათი ვიჯექი აეროპორტში, მგონი, ორი თავი სწორედ იქ დავწერე. კასა დელ პრინციპეში, ნეაპოლთან ახლომდებარე სოფელში ამოვიჩემე ერთი კაფე. როგორც ამერიკულ ფილმებშია, სალონში შესულ ტიპებს ყველა რომ უყურებს, აი, ამ კაფეშიც ასე ვგრძნობდი თავს. ჩემი ბლოკნოტით დავდიოდი და ყველას გიჟი ვეგონე. ვწერდი ბარსელონაში, კაფე „ბაროკოში“. წიგნი, ფაქტობრივად, ბარსელონაში დავამთავრე.
ვწერდი ბარისახოშიც, ფოსტის შენობაში, სადაც ერთი ოთახი მქონდა გამოყოფილი. ასევე პარიზში, ლუქსემბურგის ბაღში ლამის ოფისი მქონდა გახსნილი… პარიზის ლათინურ კვარტალში, ეკოლის ქუჩის პირველ ნომერში, სასტუმრო „როიალ კარდინალის“ სხვენში მქონდა ოთახი და იქ ვწერდი. დავიწყებდი წერას, ფეხით გამოვიდოდი ლუქსემბურგის ბაღში და იქ ვაგრძელებდი ხოლმე. რომში კი ესპანეთის მოედნის კიბეზე მქონდა ჩემი სამწერლო სივრცე, საათობით ვიჯექი კიბეზე და ვწერდი. და, რაც მთავარია, ჩეხეთი – პრაღა და კარლოვი ვარი… ტიბეტის თავი აქ მაქვს დაწერილი. უმეტესად მაინც ამ ქვეყნებში, თვითმფრინავსა და გეითებში ვწერდი.
_ ხშირად მწერალი წერის იმპულსს რეალური გარემოსაგან იღებს. რამდენად მოახდინეს გავლენა თქვენი პერსონაჟების მხატვრულ ფორმირებაზე გარშემომყოფმა ადამიანებმა?
_ მარი ანხელა, ჩემი პერსონაჟი, სინამდვილეში ღამით, ბარსელონაში ვნახე. გიჟურად მცხოვრებ ბარსელონაში, სადაც მთელი ღამე კლუბებში დადიან, ქუჩაში ცეკვავენ, ბნელ და წყნარ ქუჩაზე დავინახე არარეალური ადამიანი – გოგონა, რომელიც შუაღამით წიგნებს ყიდდა. ჩაცმულობაც უცნაური ჰქონდა: კოჭებამდე დაშვებული, ყელთან მჭიდროდ შეკრული, გრძელსახელოიანი ჩითის კაბა ეცვა. წიგნში როგორც მყავს აღწერილი, ზუსტად ისე გამოიყურებოდა. მივედი, დაველაპარაკე და ვუთხარი, შენ ხარ ჩემთვის ბარსელონა-მეთქი.
მას შემდეგ სულ მას დავეძებ. ახლაც, ბარსელონაში როცა ჩავალ, აუცილებლად მოვძებნი. ზუსტი მისამართიც მახსოვს, სადაც ვნახე. გრასიას უბანში, ასტორიასის ქუჩაზე დავინახე და ტრეს სენიორას ქუჩამდე მივაცილე. გორგოლაჭებიანი დახლით დადიოდა და წიგნებს ყიდდა. მისამართი ზუსტად იმიტომ მახსოვს, რომ ამ შეხვედრის შემდეგ ერთი თვის განმავლობაში ყოველდღე ვეძებდი და ვეღარ ვიპოვე.
_ რა ხასიათის, რომელი ჟანრის ლიტერატურას ამჯობინებთ საკითხავად? რომელიმე მწერალმა ან წიგნმა თუ მოახდინა გავლენა „ქანაანის შვილებზე?“
_ ტურაშვილის და მორჩილაძის წიგნებმა. ასევე, ძალიან მიყვარს სალმან რუშდის „შუაღამის შვილები“, ფოლკნერის „აგვისტოს ნათელი“, მარკესის „12 მოხეტიალე მოთხრობა“ და რომანი „სიყვარულსა და სხვა დემონებზე“, პასტერნაკის „ექიმი ჟივაგო“…
_ თქვენი აზრით, აქვს თუ არა ლიტერატურას მიზანი და თუ აქვს, რა შეიძლება იყოს ის? რა მიგაჩნიათ ლიტერატურული ნაწარმოების შეფასების ძირითად საზომად?
_ მიზანი გულწრფელობა უნდა იყოს. მთავარი ესაა. გულწრფელობიდან გულწრფელობამდე. თუმცა არა, მიზანი არ მინდა, რომ იყოს – მაშინ უკვე კონსტიტუცია იქნებოდა. არ ვარგა ჩარჩოებში ჩაჯდომა. ლიტერატურის ჩარჩოში მოქცევა არ შეიძლება. მაშინ ღმერთი თავიდანვე ეტყოდა ადამს და ევას, კარგად უნდა მოიქცეთო, თავიდანვე მისცემდა მიზანს, ეტყოდა, მარტო ჩემი გზა არსებობსო. მაგრამ ასე არ მოხდა, მათ არჩევანი მიეცათ და თავისუფლება. ლიტერატურაც ასეა, მე ასე მგონია.
რაც შეეხება ლიტერატური ნაწარმოების შეფასების საზომს, ესაა ფიქრი და განწყობა. უნდა შემძრას, შემცვალოს, დამაფიქროს. ზემოთ ჩამოთვლილმა წიგნებმა სწორედ ეს შეძლეს – შემცვალეს, წიგნი დამაწერინეს. უკეთესობისკენ შეცვლას არ ვგულისხმობ მხოლოდ, მთავარი ცვლილებაა, ძალის წართმევა კი არა, პირიქით – ადამიანისათვის ძალის შემატება. თუმცა რაც ჩეხოვს მოაქვს, იგივე არ მოაქვს დოსტოევსკის. ყველას თავისი არჩევანი აქვს და შესაბამისად – გავლენაც. ჩეხოვი ჩემია, და საერთოდ, ჩემი აზრით, ჩეხოვის წიგნები აფთიაქში უნდა იყიდებოდეს.
_ თქვენს რომანში ვხვდებით სხვადასხვა კონფესიის ადამიანებს; ამ მხრივ, შეიძლება ითქვას, ერთგვარი სიჭრელე და მრავალფეროვნებაა. ეს რამე კონცეპტის მხატვრული რეალიზებაა?
_ თავისთავად მოვიდა ეს ყველაფერი, პერსონაჟებმა მოითხოვეს ასე. ფოიერვერკივით იყო რაღაც წერის დროს და მეც წინ აღარ აღვუდექი, არ მოვაქციე ჩარჩოში. როგორც მოვიდა, ისე გადმოვეცი. დათო ტურაშვილმა მითხრა, ეს მისტიკაა, როგორც გეწერება, ისე უნდა დაწეროო. მეც ასე მოვიქეცი.
_ რატომ გადაწყვიტეთ რომანისათვის პირადი დღიურის წამძღვარება? ბარსელონაში მოგზაურობის ეპიზოდში თქვენ გამოგონილი ავტორი – დიეგო შემოგყავთ. ეს თქვენთვის მწერლური ტექნიკის ნაწილი იყო თუ რეალობისგან ერთგვარი გაქცევა ვირტუალურ სამყაროში, რომელსაც თქვენთვის თერაპიული ეფექტი ჰქონდა?
_ პასუხი თქვენს კითხვაშივეა, თერაპიული ეფექტია მართლაც. წიგნი უნდა დამეწერა, ეს აუცილებლად უნდა გამეკეთებინა, თორემ… მე თვითონაც არ ვიცი, როგორ ავხსნა ჩემი მდგომარეობა, როგორ ვგრძნობდი თავს, სანამ დავწერდი.
დიეგოს რაც შეეხება, ჯერ ალფრედო მინდოდა მისთვის დამერქმია. მერე მართლა ვიპოვე პორტუგალიელი მეკობრე დიეგო სუარეშ დი მელუ. სადღაც წავაწყდი ინფორმაციას მის შესახებ. ძველი რუსი ისტორიკოსის წიგნში ამოვიკითხე და იქიდან დამამახსოვრდა. დიეგო ნორულ ისლამის ფსევდონიმია. მან დაირქვა მაშინ, როცა გამოერიდა დიქტატურას და ევროპაში გადმოვიდა. შეიძლება ითქვას, რომ ნორულ ისლამი – ეს მე ვარ.
_ რომანზე მუშაობისას რომელი ეტაპი აღმოჩნდა თქვენთვის განსაკუთრებით რთული? რომელი პერსონაჟის სახის დამუშავება გაგიძნელდათ ყველაზე მეტად?
– რთული პერიოდი საერთოდ არ ყოფილა. პირიქით, მთელი წიგნი იწერებოდა სიხარულითა და აღმაფრენით. სადაც არ უნდა ვყოფილიყავი და რა სიტუაციაშიც არ უნდა მეწერა – სულ ბედნიერი ვიყავი. ნიკო ფიროსმანი რომ ამბობდა, წმიდა გიორგი თავზე მადგას და მეძახის, დახატე, ნიკალა, დახატეო, ზუსტად მსგავს სიტუაციაში ვიყავი. პერსონაჟებიც არც ერთი არ გამჭირვებია – მოდიოდნენ და მოდიოდნენ, თავზე მახტებოდნენ: ახლა მე დამწერე, ახლა ჩემზე დამწერეო. ძლივს ვაკავებდი.
_ რა კითხვაზე გინდოდათ გეპასუხათ, მაგრამ ამ კითხვას არავინ გისვამთ?
_ საერთოდ არავის არაფერი უკითხავს, ეს პირველი ინტერვიუა წიგნის დაწერის შემდეგ. არ მიყვარს შეკითხვები. ახლაც, ჩემს წიგნზე რომ ვლაპარაკობ, ძალიან მრცხვენია.
_ ბოლო, ბანალური კითხვა უნდა დაგისვათ. ამჟამად თუ მუშაობთ ახალ ტექსტზე? არის თუ არა თემა, პრობლემა, საკითხი, რომელზეც გსურთ დაწეროთ?
_ დიახ, ამჟამად ახალ წიგნზე ვმუშაობ. „პელაგიას სახარება“ – ასე ჰქვია რომანს, რომლის მოქმედება რუსეთის ერთ-ერთ პროვინციაში ვითარდება. საინტერესო ამბავია, სიუჟეტიც, შესაძლოა, მოქმედი გმირის – პელაგიას სახელი შევცვალო, მაგრამ…
ესაუბრნენ მარიკა ბაკურაძე და გვანცა მგალობლიშვილი